تبلیغات
زندگی ، عشق ، امید - مهارت خودآگاهی
زندگی ، عشق ، امید
خواستن ، توانستن است

مهارت خودآگاهی و همدلی

مقدمه

یكی از مهم‌ترین عواملی که به ما کمک می‌کند زندگی خوب و موفقی داشته باشیم، این است که خود را بشناسیم، احساس خوبی در مورد خودمان داشته باشیم و از آن‌چه که هستیم، شاد و راضی باشیم. مهارت خودآگاهی به شما کمک می‌کند تا بتوانید شناخت بیشتری در مورد خویش، خصوصیات، نیازها، خواسته‌ها، اهداف، نقاط ضعف، نقاط قوت، احساسات، ارزش و هویت خود داشته باشید. مطالعات انجام شده نشان می‌دهد که ضعف در خودآگاهی با بسیاری از بیماری‌ها و آسیب‌های روانی - اجتماعی همراه است. از جمله مشکلات روانی - اجتماعی مرتبط با خودآگاهی ضعیف می‌توان به افسردگی، اضطراب، احساس حقارت، اعتمادبه‌نفس پایین، مشکلات ارتباطی، احساس تنهایی، سوءمصرف مواد، فرار و... اشاره کرد. از این‌رو، کسب مهارت خودآگاهی برای پیشگیری از انواع مشکلات فوق بسیار مهم است.


     ‏یکی از مؤلفه‌های مهم خودآگاهی، عزّت‌نفس است. عزّت‌نفس چیزی نیست که مانند یک مهارت آموخته شود، بلکه عزّت‌نفس پیامد مجموعه‌ای از عوامل فردی، اجتماعی و خانوادگی است. عزّت‌نفس به احساس ارزشمندی شخص اشاره دارد که تحت تأثیر عوامل عملکرد، موفقیت‌ها، توانایی‌ها، ظاهر شخصی و قضاوت‌های افراد مهم است.

     انسان‌ها واکنش‌هایی از دیگران، به‌ویژه افراد مهم، دریافت می‌کنند که نگرش‌هایی در مورد ارزشمند بودن خود پیدا می‌کنند. عزّت‌نفس بالا نشان‌دهندة احساسات شخصی خاصی است که به آسانی تحت تأثیر موانع، تعارض‌ها و دیدگاه‌های منفی در مورد توانایی‌ها یا ظاهر قرار نمی‌گیرد. عزّت‌نفس بالا به اعتمادبه‌نفس منجر می‌شود و تصمیم‌گیری خوب و مستقلانه و برخورد مناسب با تعارضات بین‌فردی را تسهیل می‌نماید. عزّت‌نفس افراد در محیط حمایت‌کننده و مثبت تقویت می‌شود.

مهارت‌های خودآگاهی شامل موارد زیر است:

۱. مهارت‌های خود-ارزیابی،

۲. شناسایی نقاط قوّت و ضعف خود،

۳. مهارت‌های تفكّر مثبت،

۴. مهارت‌های ایجاد خود-انگاره و تصویر تن مثبت.

 

ویژگی‌های افرادی كه خودشان را می‌شناسند، عبارت‌اند از:

  • خصوصیات مثبت و توانایی و استعدادهای خود را می‌شناسند و به آنها افتخار می‌كنند.
  • خصوصیات منفی و نقاط ضعف خود را می‌شناسند، می‌پذیرند و در جهت اصلاح آنها تلاش می‌كنند.
  • مؤفقیت‌ها و شكست‌های خود را می‌شناسند، به موفقیت‌هایشان افتخار می‌كنند و از شكست‌هایشان درس می‌گیرند.
  • به خود و دیگران احترام می‌گذارند.
  • برای رسیدن به اهداف خود تلاش می‌كنند.
  • مسئولیت اعمال و رفتار خود را می‌پذیرند.

مؤلفه‌های خودآگاهی عبارت‌اند از:

  • شناخت احساسات و خودپنداره،
  • عزّت‌نفس و احساس ارزشمندی،
  • هویت و هویت‌یابی.

فواید خودآگاهی:

مهارت خودآگاهی به شما كمك می‌كند تا بتوانید:

     ۱. احساسات خود را شناسایی كنید، از آنها آگاه شده و این احساسات را كنترل كنید. ناتوانی در كنترل احساسات می‌تواند به بزهكاری، اعتیاد، خشونت، درگیری با دیگران، بدرفتاری و خشونت با دیگران و به‌خصوص با كودكان و نوجوانان بیانجامد.

     ۲. بر نقاط ضعف و نقاط قوت خودآگاه شده و با تكیه بر نقاط قوّت، نقاط ضعف خود را كاهش دهید. آگاهی از نقاط ضعف باعث می‌شود كه فرد با استفاده از این آگاهی بتواند تسلّط بیشتری بر خود داشته باشد

     ۳. از نیازهای خودآگاه شوید و از مسیرهای سالم به رفع نیازهای خود بپردازید. با شناخت نیازهای خود می‌توانید راه و روش بهتری برای مقابله با نیازهای خود بیابید.

     ۴. اهداف واقع‌بینانه‌ای برای زندگی خود تعیین كنید. به این ترتیب از دنبال كردن اهداف بسیار ایده‌آل، تخیلی و كمال‌گرایانه دوری گزینید. تنظیم اهداف غیرواقع‌بینانه باعث بزهكاری، ناكامی، خشم و خشونت، خودكشی، بی‌بندوباری و نظایر آن می‌شود.

     ۵. اگر بتوانید از ملاك‌های ارزشمندی خویش آگاه شده و ارزش خود را در زندگی بیابید، به این ترتیب، از دنبال كردن ارزش‌های كاذب خودداری نموده و با رضایت و آرامش بیشتری زندگی خود را طی می‌كنید.

     ۶. فرآیند هویت‌یابی خود را به‌طور سالمی به انجام برسانید. دستیابی و كسب یك هویت سالم باعث می‌شود زندگی بزرگسالی بر پایه‌های قوی و محكمی بنا شود.

همدلی:

همدلی یك مهارت و توانایی است و مانند هر مهارت دیگر نیاز به آموزش، تمرین و تجربه دارد. همدلی به فرد این امكان را می‌دهد كه بتواند احساسات و حالاتی را در دیگران بفهمد كه تاكنون تجربه نكرده است. همدلی باعث می‌شود كه از سطح خودمان فراتر رفته و دیگران را عمیق‌تر درك نماییم. به این ترتیب، همدلی قدرت و ظرفیت درك انسان‌ها را افزایش می‌دهد.

 

موانع همدلی عبارت‌اند از:

  • انتقاد
  • برچسب‌زدن
  • تشخیص‌گذاری
  • ستایش همراه با ارزیابی
  • نصیحت كردن
  • اغراق كردن یا بزرگ كردن مشكل
  • بی‌اهمیت و كوچك كردن مشكل
  • به رخ كشیدن و مقایسه كردن
  • سرزنش كردن
  • نصیحت كردن، راهنمایی كردن و ارائه راه‌حل

 

مهم‌ترین تكنیك‌های همدلی عبارت‌اند از:

  • گوش دادن فعال
  • بازپردازی
  • انعكاس احساسات
  • انعكاس محتوا یا معانی
  • انعكاس تلخیصی
  • تمركز بر كلمات احساسی
  • توجه به محتوای كلّی پیام
  • مشاهدة زبان بدن (Body Language)
  • پرسیدن این سؤال از خود كه «اگر من چنین وضعیتی را تجربه می‌كردم، چه احساسی داشتم؟»

 

شناسایی و كنترل احساسات:

یكی از مهم‌ترین اجزای مهارت خودآگاهی، شناخت احساسات است. ناتوانی در شناخت احساسات مشكل شایعی است. معمولاً عده‌ای به غلط فكر می‌كنند احساسات موضوع بی‌اهمیتی است و نباید به آن توجه كرد و به همین دلیل توجهی به احساسات خود نمی‌كنند و از آنها ناآگاه‌اند. ناآگاهی از احساسات خود باعث می‌شود افراد در زندگی خود دچار مشكل شوند. بنابراین، شناخت احساسات خود و عوامل برانگیزانندة آنها، و تأثیر این احساسات بر دیگران از مؤلفه‌های اساسی مهارت خودآگاهی محسوب می‌شود.

خودپنداره:

احساسای كه هر كس دربارة خود دارد، نقش مهمی در سلامت روانی او دارد. به احساسی كه هر فرد دربارة خود دارد، خودپنداره می‌گویند. خودپنداره یعنی این‌كه ما خودمان را چگونه می‌بینیم، یعنی تصویر یا برداشتی كه هركس از خودش دارد. طرز برداشت ما از خودمان تا حد زیادی به وسیلة تجارب گذشتة ما (موفقیت‌ها و شكست‌های ما) و آن‌چه دیگران دربارة ما فكر می‌كنند، شكل می‌گیرد.

دلیل اهمیت خودپنداره:

دلیل اهمیت خودپنداره آن است كه اولاً برداشتی كه هركس از خودش دارد بر رفتار و عمل او تأثیر می‌گذارد، به‌عنوان مثال، دانش‌آموزی كه فكر می‌كند ریاضی او خوب است زحمت بیشتری می‌كشد و معمولاً نیز در این درس نمرة بهتری می‌گیرد. انسان‌ها معمولاً آن‌گونه عمل می‌كنند كه فكر می‌كنند، هستند.

     دلیل دوّم مهم بودن خودپنداره این است كه خودپنداره بر احساس شما از خودتان نیز تأثیر می‌گذارد. كسانی كه احساس خوبی دربارة خودشان دارند در مقایسه با كسانی كه نگرش منفی به دیگران دارند، از اعتمادبه‌نفس و رضایت بیشتری برخوردارند، افراد مؤفق‌تری هستند، و كمتر احتمال دارد كه به سراغ سیگار، مواد و سایر رفتارهای پرخطر بروند.

چگونه می‌توان خودپنداره را اصلاح كرد؟

برای اصلاح خودپنداره و عزّت‌نفس خود چند كار می‌توانید انجام دهید: نخست این‌كه هیچ‌گاه پس از یك یا دو تجربه بد از خودتان خودپندارة منفی نسازید. دوّم این‌كه اوضاع را بررسی كنید. به هر اندازه كه می‌توانید به‌طور واقع‌بینانه‌تر به خود نگاه كنید و نقاط قوت و ضعف خود را بشناسید. سوّم سعی كنید نقاط ضعف را اصلاح كنید. شما با تعیین اهداف خاص و رسیدن به آنها می‌توانید خودپنداره خود را تغییر دهید.

 





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

سه شنبه 12 بهمن 1395 :: نویسنده : سیده فاطمه حسینی
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : سیده فاطمه حسینی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی